اختلال سلوک در کودکان | نشانه های بروز و روش های درمان

(CD) یا اختلال سلوک در کودکان در واقع به مجموعه‌ای از رفتارهای مشکل‌ساز کودکان و نوجوانان اشاره دارد که می‌تواند باعث نقض قانون و یا آسیب به دیگران شود. این بیماری روانی با علائمی نظیر فرار از مدرسه، دروغگویی، رفتار کینه‌توزانه و... در کودکان بروز می‌کند و برای درمان آن والدین بهتر است دراسرع‌وقت به روانپزشک مراجعه کنند، زیرا عدم درمان اختلال سلوک در کودکان در دوران بزرگسالی می‌تواند ریسک ابتلا به طیف وسیعی از بیماری‌ها نظیر اعتیاد، اختلالات شخصیتی و بیماری‌های روانی را افزایش دهد. باتوجه‌به اهمیت درمان این بیماری توصیه ما این است والدین آگاه و دغدغه‌مند برای آشنایی بیشتر با این عارضه این مقاله را از دست ندهند، چراکه در این مقاله سعی شده تمامی مسائل حول محور این بیماری به طور مختصر و مفید بررسی شود.

اختلال سلوک در کودکان چیست؟

 اختلال سلوک در کودکان نام عارضه‌ای است که در آن کودک یا نوجوان با یک الگوی مداوم سعی در ایجاد رفتارهای تنش‌زا و اعمال پرخاشگرانه‌ای دارد و ازآنجایی‌که این هنجارشکنی‌ها می‌تواند جامعه و رفاه دیگران را دچار مشکل کند، ازاین‌روی والدین آگاه باید پیگیری و درمان اختلال سلوک در کودکان را در اولویت تربیت او قرار دهند. در کنار تمام گفته‌های نکته مهمی که باید در تکمیل‌تر شدن این سؤال به آن اشاره کرد این است که کودک مبتلا به اختلال سلوک علاوه بر آسیب رساندن به دیگران، در درازمدت ممکن است به دلیل پیامدهای رفتاری و اجتماعی، به خود نیز آسیب وارد کند، زیرا عدم درمان این بیماری می‌تواند زمینه بروز بیماری‌هایی نظیر اعتیاد، افسردگی، عدم تمرکز و... را برای او پدید آورد.

علائم اختلال سلوک کودکان

 به‌طورکلی علائم اختلال سلوک در هر کودک ممکن است متفاوت باشد، ازاین‌روی در ادامه این بخش سعی شده مهم‌ترین علائم اختلال سلوک در نوجوانان و کودکان بررسی شود.

تخریب اموال به صورت عمدی

 تخریب اموال به صورت عمدی یکی از علائم رایج در کودکان است؛ به این صورت که کودک سعی می‌کند از طریق دست‌آویزهای مختلف به اموال عمومی یا شخصی آسیب وارد کند. آسیب به نیمکت‌های مدرسه، پرت‌کردن اجسام، مشت‌زدن به اموال باهدف تخریب آن‌ها از جمله مواردی است که می‌تواند در این دسته از کودکان مشاهده شود.

قانون شکنی‌های مداوم

 فرار از خانه، فرار از مدرسه، شوخی‌های بی‌ادبانه یا فعالیت جنسی در سنین بسیار پایین و... در بیماران مبتلا به بیماری اختلال سلوک مشاهده می‌شود که باید در اولین فرصت برای درمان آن اقدام شود؛ چراکه عدم توجه به درمان اختلال سلوک در کودکان می‌تواند آینده نگران‌کننده‌ای را برای کودک به ارمغان بیاورد. چون این دسته از کودکان در هنگام نقض قانون احساس پشیمانی یا گناه ندارند و ممکن است این موارد را مجدداً تکرار کنند، لذا والدین کودکان باید در صورت مشاهده علائم بیان شده برای درمان سریع‌تر همراه با کودک خود به کلینیک روانشناسی مراجعه کنند.

آزار حیوانات یا کودکان دیگر

 یکی دیگر از علائم این عارضه در کودکان زیر 10 سال لذت‌بردن از آزار حیوانات یا کودکان دیگر است به‌گونه‌ای که کودک از این رفتار خود لذت می‌برد و آزاردادن حیوانات یا کودک هم‌سن خود می‌تواند برایش بسیار جذاب و مهیج باشد.

رفتار فریبکارانه و دروغگویی

 دروغ و پنهان‌کاری از دیگر علائم اختلال سلوک برشمرده می‌شود. کودک مبتلا به این عارضه به‌راحتی دروغ می‌گوید و می‌تواند با پنهان‌کاری و فریبکاری عمل زشت خود را کتمان کند.

مشکلات جدی تحصیلی و انضباطی در مدرسه

 ازآنجایی‌که این دسته از کودکان دارای علائمی نظیر پرخاشگری و نقض قانون هستند؛ لذا می‌توانند محیط مدرسه را متشنج کرده و با بی‌مسئولیتی و عدم تمرکز موجب حواس‌پرتی دیگران و ایجاد مشکلات تحصیلی و انضباطی در محیط مدرسه برای خود شوند.

زورگویی و آزارهای جنسی، کلامی و فیزیکی

 دعوا، قلدری، بی‌رحمی، استفاده از سلاح سرد و یا مجبور کردن دیگران به انجام یک فعالیت از جمله خطرناک‌ترین علائم این بیماری شناخته می‌شود که می‌تواند زندگی کودک را در بزرگسالی با مشکلات بسیاری مواجه کند.

ارتباط با همسالان بزهکار

 باتوجه‌به اینکه این دسته از کودکان به دنبال دعوا و جدل هستند، ازاین‌روی می‌توانند در سنین نوجوانی با افراد بزهکار ارتباط گرفته و زمینه بروز بسیاری از کارها نظیر دزدی، باج‌گیری و... را برای خود فراهم کنند.

روش‌های درمان اختلال سلوک در کودکان

 به‌طورکلی درمان اختلال سلوک در کودکان می‌تواند با عواملی نظیر شدت علائم، سن و سلامت عمومی فرزند مرتبط باشد، اما بااین‌حال نظر دکتر روانپزشک در اولویت است و والدین باید تحت‌نظر پزشک از روش‌های مختلفی نظیر درمان شناختی - رفتاری، خانواده‌درمانی، درمان گروهی، دارودرمانی و... برای درمان سریع‌تر اختلال سلوک کودک استفاده کنند تا خطر ابتلا به سایر بیماری‌های روحی و جسمی را کاهش دهند.

زمینه‌ها و دلایل بروز اختلال سلوک

 متأسفانه هنوز محققان علت و دلایل بروز اختلال سلوک در کودکان تشخیص نداده‌اند؛ اما در این بیماری می‌تواند عوامل زیر تأثیرگذار باشند و احتمال ابتلا به این بیماری را در کودکان و نوجوانان افزایش دهند.

ناهنجاری‌های مغزی

 بررسی تصویربرداری‌های مغزی افراد مبتلا به این بیماری نشان می‌دهد که کودکان مبتلا به اختلال سلوک در برخی از نواحی مغز خود می‌توانند دچار ناهنجاری‌هایی باشند که این ناهنجاری در قشر جلوی پیشانی و سیستم لیمبیک بیشتر مشاهده می‌شود و همان‌طور که می‌دانیم قشر جلوی پیشانی بر قضاوت تأثیرگذار است و سیستم لیمبیک نیز می‌تواند در پاسخ‌های عاطفی مؤثر باشد.

نقص‌های شناختی و ژنتیک

ضریب هوشی پایین، مهارت‌های کلامی ضعیف و اختلال در عملکرد اجرایی احتمال ابتلا به اختلال سلوک در کودکان را افزایش می‌دهد، ضمن اینکه ردپای ژن‌ها در بروز این بیماری نیز مشهود است.

مسائل اجتماعی

فقر، زندگی در محله‌های آشفته، تحصیل در فضایی تنش‌زا، فروپاشی خانواده، بیماری روانی والدین، فرزندپروری به طور خشن، نظارت ناکافی بر رفتار کودک و... نیز از دیگر عواملی هستند که می‌توانند نتیجه ابتلا به بیماری اختلال سلوک در نوجوانان و کودکان باشند.

نکاتی درباره زندگی با کودکان سلوک برای والدین

 وقتی والدین به نشانه‌های اختلال سلوک در نوجوانان و کودکان آگاه می‌شوند در اولین وهله احساس شرم و ناامیدی می‌کنند و سعی می‌کنند آنها نیز با بروز رفتارهای خشونت‌آمیز و بعضاً کتک و یا تنبیه‌های مختلف از رفتارهای ناپسند فرزند خود پیشگیری کنند، غافل از اینکه آنها بدترین شیوه تربیتی را انتخاب کرده‌اند، زیرا این رفتارها و طغیان‌های خشونت‌آمیز برای کودکان مبتلا به این عارضه کاملاً طبیعی است و والدین نمی‌توانند با رفتارهای متقابل آن را مهار کنند، بلکه نخستین گام برای درمان و کنترل علائم این بیماری مراجعه به روانپزشک کودک و نوجوان است و پس از آن داشتن رفتارهای حمایت‌گرایانه، تربیت صحیح، دورکردن فرزند از جو تنش‌زا، عدم ایجاد احساس شرم به کودک و... می‌تواند تا حد قابل‌توجهی در بهبود علائم این بیماری مؤثر باشد.

 سخن پایانی

 اختلال سلوک در کودکان نوعی اختلال روانی محسوب می‌شود که در آن کودک یا نوجوان رفتارهای ضداجتماعی از خود نشان می‌دهد و ممکن است استانداردها و قوانین اساسی اجتماعی را نادیده بگیرند. عدم قبول‌کردن مسئولیت، احتمال دزدی، رفتارهای پرخاش‌گرایانه و... از جمله مهم‌ترین علائم این بیماری شناخته می‌شود. اگرچه که تاکنون علت این عارضه شناخته نشده؛ اما ژنتیک، آسیب به مغز، کودک‌آزاری، مشکلات اجتماعی و... می‌توانند احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. بااین حال خوشبختانه امروزه درمان اختلال سلوک در کودکان میسر است و پزشک می‌تواند با روش‌های مختلفی نظیر دارو درمانی، خانواده‌درمانی و... تا حد قابل‌توجهی میزان علائم این بیماری را کنترل کند.