نوار عصب پا (الکترومیوگرافی پا) چیست؟

همه حرکات فیزیکی انسان، از بلندکردن پا گرفته تا سر تکان‌دادن، در واقع از روابط پیچیده سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع)، اعصاب و ماهیچه‌ها ناشی می‌شوند. زمانی که انسان می‌خواهد هرگونه حرکتی بکند، اعصاب حرکتی او سیگنال‌های الکتریکی را به ماهیچه‌های او می‌فرستند. نوار عصب می‌تواند مشکلات مربوط به اعصاب حرکتی، عضلات یا ارتباط بین این دو را مشخص کند.

افرادی که به تکرار برخی علائم مانند ضعف مداوم عضلانی یا سوزن‌سوزن‌شدن دست‌وپا را تجربه می‌کنند، باید حتماً توسط پزشک متخصص ویزیت شوند. متخصصان بسته به تاریخچه و سوابق پزشکی فرد ممکن است یک تست الکترومیوگرافی و هدایت عصبی را برای شناسایی علل بالقوه علائم تجویز کنند.

تست الکترومیوگرافی که به‌اختصار EMG خوانده می‌شود، فعالیت الکتریکی درون ماهیچه‌ها را اندازه‌گیری می‌کند. اگرچه می‌توان این آزمایش را به‌طور جداگانه نیز انجام داد، ولی معمولاً پزشکان این آزمایش را در کنار مطالعات رسانایی یا هدایت اعصاب NCS قرار می‌دهند تا چگونگی حرکت سیگنال‌های الکتریکی در بدن به سمت اعصاب را به‌دقت بررسی کنند. مطالعات EMG و رسانایی عصب‌ها را می‌توان مطالعات الکترودیاگنوستیک، تست EMG، الکترومیوگرام یا آزمایش سرعت هدایت عصبی نیز نامید.

در این مطلب از پزشک مغز ضمن اینکه توضیح می‌دهیم نوار عصب پ چیست؟ همه اتفاقات و احتمالاتی را که در طول یک تست الکترومیوگرافی رخ می‌دهد را نیز با هم مرور می‌کنیم.

نوار عصب عضله

نوار عصب پا چگونه گرفته می‌ شود؟

الکترومیوگرافی پا میزان واکنش ماهیچه‌های پا یا فعالیت الکتریکی آنها را در پاسخ به تحریک عصب عضله مربوطه اندازه‌گیری می‌کند. به طور خاص برای گرفتن نوار عصب پا، یک یا چند سوزن کوچک که الکترود نیز نامیده می‌شود، از طریق پوست وارد عضله پا می‌شود. سپس فعالیت الکتریکی صورت‌گرفته روی الکترودها روی یک مانیتور اسیلوسکوپ به شکل امواج نشان داده می‌شود. پزشک نورولوژیست با استفاده از یک آمپلی‌فایر صوتی، به صدای این فعالیت نیز گوش می‌دهد.

نوار عصب پا معمولاً در سه حالت فعالیت الکتریکی عضله پا را ثبت می‌کند: در هنگام استراحت، در زمان انقباض خفیف و همچنین انقباض شدید. اولین نکته قابل‌توجه این است که بافت عضلانی در هنگام استراحت، سیگنال الکتریکی خاصی ارسال نمی‌کند. البته در لحظاتی که الکترود را وارد عضله پا می‌کنند، برای مدتی کوتاه امواجی را روی مانیتور اسیلوسکوپ مشاهده می‌کنیم؛ اما پس از آن هیچ سیگنالی نباید وجود داشته باشد.

پس از اینکه الکترود وارد عضله پا شد، از بیمار خواسته می‌شود که عضلاتش را منقبض کند، یا پای خود را بلند یا خم کند. پتانسیل این حرکت همان سایز و شکل موجی است که روی اسیلوسکوپ دیده می‌شود. پزشک با بررسی این امواج، اطلاعات موردنظر خود را در مورد توانایی عضله در واکنش نشان‌دادن به تحریک اعصاب به دست می‌آورد.

هرچه عضله پا بیشتر منقبض شود، رشته‌های ماهیچه‌ای بیشتر و بیشتر فعال می‌شوند و پتانسیل حرکت‌کردن را ایجاد می‌کنند. ممکن است پزشک مجبور شود جای الکترودها را تغییر دهد تا فعالیت عضلات مختلف پا را دقیق‌تر ثبت و بررسی کند. درصورتی‌که این فعالیت‌ها به یک بلندگوی صوتی نیز وصل باشد، در زمان منقبض شدن عضلات صدایی شبیه ترکیدن می‌شنوید.

نوار عصب و عضله پا چه کاربرد هایی دارد؟

نوار عصب یا الکترومیوگرافی پا، برای تشخیص طیف وسیعی از بیماری‌های عصبی عضلانی، مشکلات حرکتی، آسیب‌های عصبی، یا تحلیل‌رفتن و فاسدشدن ماهیچه‌ها به کار می‌رود. به‌عنوان‌مثال بیماری‌های زیر را می‌توان با بررسی نوار عصب و عضله تشخیص داد:

  • بیماری ALS یا همان اسکلروز جانبی آمیوتروفیک: یک اختلال تهاجمی و مهلک است که در گذشته با نام بیماری لوگریگ شناخته می‌شد. این اختلال به نورون‌های حرکتی و سلول‌های عصبی مغز و نخاع حمله می‌کند و روی تمام ماهیچه‌هایی که برای حرکت، صحبت‌کردن، خوردن و تنفس مورداستفاده قرار می‌گیرند، اثر می‌گذارد. علایم زودهنگام اسکلروز جانبی مواردی نظیر افتادن‌های مکرر، ضعف در دست‌ها و پاها، گرفتگی عضلات و انقباض، تکلم نامفهوم و اشکال در بلع را شامل می‌شود.
  • اختلال عملکرد عصب سیاتیک: بیماری شایعی که علایم دردناک آن در کمر و کشاله‌های پا حس می‌شود. همچنین ضعف عضلانی و سوزش و بی‌حسی پا و کمر، برخی دیگر از علایم اختلال فوق هستند.
  • اختلال عملکرد عصب رادیال: این بیماری از آسیب به عصب رادیال که در پشت بازو قرار دارد ناشی می‌شود و روی قابلیت حرکت و حس مچ دست و انگشتان تأثیر می‌گذارد.
  • سندرم تونل کارپال: مشکلی است که روی اعصاب دست‌وپا اثر می‌گذارد و هرچند معمولاً جدی نیست، ولی می‌تواند دردناک باشد.
  • فتق دیسک: بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که بخشی از ستون فقرات شما به نام دیسک آسیب‌دیده باشد. فتق دیسک به ستون فقرات فشار وارد می‌کند و باعث درد و بی‌حسی می‌شود.
  • سندروم گیلن باره: یک اختلال خودایمنی است که روی اعصاب تأثیر می‌گذارد و منجر به بی‌حسی، سوزن‌سوزن‌شدن اندام‌ها و فلج می‌شود. اکثر افراد مبتلا به این اختلال پس از درمان صحیح بهبود می‌یابند.
  • دیستروفی عضلانی: یک بیماری ارثی است که ساختار و عملکرد ماهیچه‌ها را به‌طورجدی تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.
  • نوروپاتی محیطی: زمانی رخ می‌دهد که اعصابی که خارج از مغز و نخاع قرار دارند، آسیب می‌بینند. این بیماری معمولاً باعث مشکلاتی نظیر ضعف و بی‌حسی یا دست و پا می‌شود و می‌تواند سایر نواحی و عملکردهای بدن از جمله هضم و ادرار را نیز تحت‌تأثیر قرار دهد.
  • میاستنی گراویس: یک اختلال نادر که باعث خستگی و ضعف عضلانی می‌شود.
  • سندروم شارکو ماری توث یک نقص عصبی ارثی است که باعث ایجاد ناهنجاری در اعصاب پا، ساق پا، دست و بازو می‌شود و هم‌زمان اعصاب حرکتی و حسی بیمار را دچار اختلال می‌کند.
  • پلی‌میوزیت یا التهاب هم‌زمان عضلات متعدد

الکترومیوگرافی پا

پزشکان با تست نوار عصب و عضله افرادی که از مشکلاتی نظیر کمر درد دائمی رنج می‌برند، به ریشه‌های اصلی بیماری آنها پی می‌برند. مثلا فتق دیسک یا دررفتگی دیسک کمر می‌تواند دلیل اصلی کمردرد شدید بیمار تشخیص داده شود.

 ازنقطه‌نظر علمی تست نوار عصب پا مزایای متعددی دارد؛ برای مثال:

  • به پزشکان اجازه می‌دهد مستقیماً نگاه دقیقی به اعصاب و عضلات داشته باشند.
  • امکان اندازه‌گیری عملکرد عضلانی را فراهم می‌کند.
  • در تصمیم‌گیری‌های قبل و بعد از جراحی به پزشکان کمک می‌کند.
  • درمان‌ها و رفتارهای آموزشی را مستند می‌کند.
  • به بیماران کمک می‌کند با عضلات خود بیشتر آشنا شوند و آنها را تمرین دهند.
  • واکنش‌های عضلانی در مطالعات ارگونومیک را مشخص می‌کند.

 الکترومیوگرافی پا چه عوارضی دارد

متداول‌ترین عارضه جانبی تست EMG یا الکترومیوگرافی پا، درد یا کبودی نقاطی است که الکترودها وارد عضله شده‌اند. گرچه هیچ عوارض بلندمدتی برای نوار عصب و عضله پا ثبت نشده، ولی اگر شاهد هر یک از علایم زیر بودید، با پزشک معالج خود در میان بگذارید:

  • احساس کوفتگی عضلانی یا دردی که پس از چند روز از بین نرفته و کمتر نشده است.
  • کبودی پوست که با گذشت زمان بدتر می‌شود یا گسترش می‌یابد.
  • هر گونه علائم عفونت، مانند قرمزی پوست یا چرک کردن محل قرارگرفتن الکترودها.
  • خونریزی یا ایجاد حساسیت شدید در نقاطی که سوزن‌ها وارد پوست شما شده است.

توصیه‌ های مهم در رابطه با انجام نوار عصب پا

پزشک شما ممکن است با دیدن برخی علائم مانند مورمورشدن، بی‌حسی، ضعف عضلانی، درد یا گرفتگی مداوم ماهیچه‌های پا تشخیص دهد که باید تست نوار عصب عضله پا انجام دهید. در این صورت پیش از آزمایش به نکات زیر توجه کنید:

  • پزشکتان را در جریان همه داروهایی مصرف می‌کنید، قرار دهید (چه داروهایی که پزشکان دیگر برایتان تجویز کرده‌اند و چه داروهایی که به نسخه نیاز ندارند.)
  • اگر به هر دلیلی دچار اختلال خونریزی هستید، پزشکتان را مطلع کنید. همچنین اگر از دستگاه‌های ضربان‌ساز قلب یا الکتروشوک خودکار استفاده می‌کنید، پیش از تست نوار عصب باید این موضوع را با کلینیک مغز و اعصاب مطرح کنید. ممکن است به دلیل هر یک از این بیماری‌ها نتوانید آزمایش الکترومیوگرافی را انجام دهید.

 اگر مشکلات ذکر شده را ندارید و برای تست نوار عصب پا آماده می‌شوید:

  • حداقل سه ساعت قبل از تست، سیگار نکشید.
  • بدن خود را بشویید و مطمئن شوید هرگونه چربی را از سطح پوستتان پاک کرده‌اید. پس از آن نیز از هیچ مرطوب‌کننده یا کرمی استفاده نکنید.
  • لباس‌ها و مخصوصاً شلوار راحتی بپوشید تا مانع از دسترسی دکتر به بخش‌های موردنظر نشود. هرچند به‌احتمال زیاد از شما خواسته می‌شود که لباس مخصوص کلینیک یا بیمارستان را بپوشید.
  • ساعت، جواهرات و اکسسوری‌های مشابه را با خود به کلینیک نبرید.
  • به‌طور کلی برای تست نوار عصب پا، نیازی به ناشتا بودن یا بی‌حسی موضعی نیست.

مدت‌زمان تست نوار عصب پا حتی اگر به همراه مطالعات هدایت عصبی باشد، بیش از یک ساعت طول نمی‌کشد. اگر پزشک معالج شما شخصاً این فرایند را انجام دهد، بلافاصله پس از اتمام کار می‌تواند نتایج را در کنار شما بررسی کند. ولی اگر به کلینیک خاصی مراجعه کرده باشید و تکنسین نوورولوژیست از شما نوار عصب گرفته باشد، نتیجه را به‌صورت کتبی یا دیجیتال دریافت می‌کنید.

نوار عصب پا چیست

پس از آن باید صبر کنید تا در ملاقات بعدی پزشک اصلی شما باتوجه‌به پرونده سوابقی که دارید، نتایج را مطالعه و بررسی کند و تشخیص نهایی خود را به شما اعلام نماید. بسته به سطح مشکلات یا بیماری تشخیص‌داده‌شده، راهکارهای مؤثری برای کنترل و درمان وجود دارد؛ مانند فیزیوتراپی، ورزش‌های مخصوص، دارودرمانی، تقویت عضلات، عمل جراحی یا ترکیبی از آنها.

پس از انجام آزمایش می‌توانید فعالیت‌های سابق خود را از سر بگیرید، مگر اینکه پزشک مغز و اعصاب توصیه دیگری به شما بکند. بسته به شرایطی که در آن قرار دارید، ممکن است پزشک دستورالعمل‌های اضافی یا جایگزینی به شما ارائه دهد.

جمع‌بندی

نوار عصب پا یا الکترومیوگرافی پا، یک روش تشخیصی اعصاب است که وضعیت سلامت ماهیچه‌ها و سلول‌های عصبی کنترل‌کننده آنها را ارزیابی می‌کند. در این فرایند یک یا چند الکترود وارد عضلات موردنظر می‌شود و فعالیت الکتریکی عضلات پا را در حالات متفاوت اندازه‌گیری و ثبت می‌‌کند. نتایج EMG به تشخیص اختلالات عضلانی، اختلالات عصبی و اختلالاتی که روی ارتباط بین اعصاب و عضلات پا تأثیرگذارند، کمک می‌کند.

همچنین بخوانید
نارکولپسی یک اختلال مربوط به دستگاه عصبی است که بر کنترل خواب و بیداری اثر می کند. جهت آشنایی با علائم، علل، تشخیص و درمان اختلال حمله خواب این مقاله را مطالعه فرمایید.
سندروم دم اسبی یک بیماری عصبی و نخاعی است که در قسمت انتهای ستون فقرات فرد بیماری بروز می کند. در این مقاله با علائم، علل، نحوه تشخیص و درمان سندرم CES آشنا شوید
بی اختیاری ادرار عارضه ای است که فرد مبتلا به آن کنترل مثانه خود را از دست می دهد. با مطالعه این مطلب، با علائم، علل، روش های تشخیص و درمان بی اختیاری ادراری آشنا شوید.
اختلال نعوظ چیست و چگونه درمان می شود؟علائم، علل،عوارض و نحوه تشخیص اختلال عملکرد نعوظ کدامند؟ با مطالعه این مطلب از پزشک مغز به طور کامل با حالت نعوظ(ارکشن) آشنا شوید.

دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید

captcha


امتیاز: